เก็บให้ลูกวันละ 20 บาท 11 ปี — ฝากธนาคารได้ดอกเบี้ยวันละ 27 สตางค์ และตัวเลขอีกด้านที่คนไม่ค่อยพูด

สมมติคุณเริ่มเก็บเงินให้ลูกวันละ 20 บาท ตั้งแต่เขาอายุ 7 ขวบ จนถึง 18 ปี เท่ากับเดือนละ 600 บาท เป็นเวลา 11 ปี เงินที่ใส่ไปทั้งหมดคือ 79,200 บาท

ถ้าเงินก้อนนั้นนอนอยู่ในบัญชีออมทรัพย์ตลอด 11 ปี ดอกเบี้ยที่ได้ทั้งหมดคือ 1,089 บาท เฉลี่ยแล้ว วันละ 27 สตางค์

บทความนี้ไม่ได้เขียนเพื่อบอกว่าธนาคารไม่ดี และไม่ได้เขียนเพื่อเชียร์หุ้น แต่จะวางตัวเลขจริงทั้งสองด้านให้ดู รวมถึงด้านที่บทความสอนออมเงินส่วนใหญ่ไม่ค่อยพูดถึง คือด้านที่ลงทุนแล้วขาดทุน

ปัญหาที่แท้จริงไม่ใช่ "ออมน้อยไป" แต่คือดอกเบี้ยแพ้เงินเฟ้อ

ดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์ของธนาคารใหญ่สี่แห่งอยู่ที่ 0.25% ต่อปี ฝากประจำ 12 เดือนอยู่ที่ 0.75% ต่อปี ขณะที่เงินเฟ้อทั่วไปเดือนกรกฎาคม 2569 อยู่ที่ 1.95%

เอาสองตัวนี้มาลบกัน จะได้ตัวเลขที่สำคัญที่สุดของเรื่องนี้: เงินที่นอนอยู่ในบัญชีออมทรัพย์กำลังมีอำนาจซื้อลดลงราว 1.70% ทุกปี ไม่มีใครขโมยไป แต่มันซื้อของได้น้อยลงเรื่อย ๆ

เงินก้อนเดียวกัน 79,200 บาท อยู่ใน 5 ที่ ได้ต่างกันแค่ไหน

เราทดสอบกับช่วงเวลาจริง กันยายน 2558 ถึง สิงหาคม 2569 ไม่ใช่ตัวเลขสมมติ:

ข้อสำคัญเรื่องความซื่อสัตย์ของตัวเลข: เราใช้สมมติฐานปันผลเพียง 3% ต่อปี ทั้งที่อัตราปันผลของตลาดหุ้นไทยตอนนี้อยู่ที่ 4.1% (รายงานภาวะตลาด SET ก.ค. 2569) เพื่อไม่ให้ผลลัพธ์สวยเกินความจริง

ด้านที่คนไม่ค่อยพูด - 9 ใน 110 ช่วง ขาดทุน

ตัวเลขข้างบนคือผลของช่วงเวลาหนึ่งเท่านั้น เราจึงทดสอบใหม่โดยเลื่อนจุดเริ่มต้นทีละเดือนตลอด 20 ปี ได้ทั้งหมด 110 ช่วง ของการทยอยซื้อ 11 ปีเหมือนกันเป๊ะ

• ชนะเงินฝาก 101 ช่วง
• ขาดทุน 9 ช่วง - ราว 8% ของจุดเริ่มต้นทั้งหมด
• ช่วงแย่ที่สุด (ก.ค. 2557 - มิ.ย. 2568): ใส่ 79,200 เหลือ 67,684 บาท คือ −14.5% และแพ้บัญชีออมทรัพย์อยู่ 12,605 บาท
• ช่วงดีที่สุด (ก.พ. 2550 - ม.ค. 2561): ได้ 175,166 บาท คือ +121.2%

เงินเท่ากัน วิธีเท่ากัน ระยะเวลาเท่ากัน แต่ผลต่างกันสองเท่าครึ่ง เพราะจุดเริ่มต้นไม่เหมือนกัน นี่คือสิ่งที่ต้องบอกลูกก่อนเริ่ม ไม่ใช่บอกทีหลัง

หุ้นไทย 10 ปีเต็มไม่ไปไหน แล้วปีเดียวบวก 29.1%

สิ้นปี 2558 ดัชนีหุ้นไทยอยู่ที่ 1,288.02 ผ่านไปสิบปีเต็ม สิ้นปี 2568 อยู่ที่ 1,259.67 คือติดลบ 2.2% ในสิบปี

ลองคิดตาม ถ้าเด็กคนหนึ่งเริ่มลงทุนตอนอายุ 7 ขวบในปีนั้น พออายุ 17 เขาจะสรุปว่า "ลงทุนมาสิบปี ไม่ได้อะไรเลย" แล้วอาจเลิกไปตลอดชีวิต

แต่ปีนี้ปีเดียว ตั้งแต่ต้นปีถึง 17 ส.ค. 2569 ดัชนีขึ้นจาก 1,259.67 มาที่ 1,626.44 คือ +29.1% ในเวลาไม่ถึงแปดเดือน คนที่ทนอยู่ได้ผลตอบแทนของสิบปีมาในแปดเดือน คนที่ยอมแพ้ตอนสิ้นปีที่แล้วไม่ได้อะไรเลย

และต้องบอกด้านที่เจ็บด้วย: ในรอบ 20 ปีที่ผ่านมา ดัชนีหุ้นไทยเคยลงจากจุดสูงสุดถึง 55.7% ในวิกฤตปี 2551 ถ้าตอนนั้นพอร์ตของลูกมีหนึ่งแสนบาท เขาจะเห็นตัวเลขในจอเหลือสี่หมื่นกว่าบาท

ตัวเลขที่สำคัญที่สุด - ทำไมต้องเริ่มตั้งแต่ลูกยังเล็ก

เราคำนวณผลตอบแทนที่แท้จริงของการทยอยซื้อหุ้นไทย 20 ปีที่ผ่านมาได้ 6.58% ต่อปี ตัวเลขนี้ผ่านทั้งวิกฤตปี 2551 ทั้งโรคระบาด และทั้งสิบปีที่ตลาดไม่ไปไหน แล้วเอาไปเทียบสองครอบครัว ที่เก็บวันละ 20 บาทเท่ากัน:

ครอบครัวแรกใส่เงินแค่ 31% ของครอบครัวที่สอง แต่ปลายทางมากกว่าอยู่ 728,071 บาท ความต่างทั้งหมดไม่ได้มาจากการเลือกหุ้นเก่งกว่า หรือจังหวะซื้อขายที่ดีกว่า มันมาจากอย่างเดียวคือ เวลา 18 ปีที่เริ่มก่อน

ถ้ามองใกล้กว่านั้น เด็กคนเดียวกันนี้ พออายุแค่ 30 เงินก้อนเดิมที่หยุดใส่ไปตั้งแต่ 18 จะกลายเป็นราว 245,916 บาท จากเงินที่พ่อแม่ใส่ไปเจ็ดหมื่นกว่าบาท

งานวิจัยที่คนอ้างผิดมาตลอด

มีงานวิจัยของมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ปี 2556 ที่คนชอบอ้างกันมาก ประโยคที่คนเอาไปพูดต่อคือ "นิสัยเรื่องเงินของคนเราก่อตัวตั้งแต่อายุประมาณ 7 ขวบ" ซึ่งถูก แต่คนมักหยุดอ่านแค่ตรงนั้น

รายงานฉบับเดียวกันสรุปอีกอย่างที่สำคัญกว่ามาก และแทบไม่มีใครพูดถึง คือ การสอนความรู้ทางการเงินแบบบอกตรง ๆ กับเด็กเล็ก มักไม่ได้ผลในการเปลี่ยนพฤติกรรม สิ่งที่มีผลจริงคือสิ่งที่เด็กได้เห็นจากคนในบ้าน และสิ่งที่เด็กได้ลงมือทำเองในชีวิตประจำวัน

แปลเป็นภาษาบ้าน ๆ คือ นั่งสอนลูกเรื่องดอกเบี้ยทบต้นสามสิบนาที ได้ผลน้อยกว่าการให้เขาเห็นคุณจดรายจ่ายทุกวัน หรือให้เขาเป็นคนจ่ายเงินเองที่เคาน์เตอร์

5 วิธีที่สอดคล้องกับงานวิจัย และทำได้จริงตั้งแต่พรุ่งนี้

1. ให้ลูกยื่นเงินและรับเงินทอนเองที่แคชเชียร์ ตั้งแต่ยังเล็ก - การเห็นเงินออกจากมือตัวเองสอนได้มากกว่าคำอธิบายทั้งหมดรวมกัน
2. ใช้กระปุกสามใบ: ใช้ / เก็บ / แบ่งปัน - ให้เด็กเห็นการแบ่งเงินด้วยตา ไม่ใช่ท่องจำเป็นกฎ
3. เปลี่ยนค่าขนมจากรายวันเป็นรายสัปดาห์ เมื่อลูกโตพอ - ให้รายวันคือฝึกรอ ให้เป็นก้อนคือฝึกวางแผน
4. ให้ลูกเห็นคุณจัดการเงินของจริง - เห็นตอนจดรายจ่าย เห็นตอนบอกว่าเดือนนี้ไม่ซื้อเพราะยังไม่จำเป็น
5. ถ้าจะให้เห็นการลงทุนจริง ให้ดูปีละครั้ง ไม่ใช่ทุกวัน - เริ่มจากพอร์ตเล็กมากที่ขาดทุนก็ไม่กระทบชีวิต ถ้าดูทุกวันเด็กจะเรียนรู้ความตื่นเต้นกับตัวเลขแดงเขียว ซึ่งตรงข้ามกับความอดทนที่เราอยากปลูกฝัง

เปิดบัญชีอะไรให้ลูกได้บ้างในไทย

เงื่อนไขของแต่ละธนาคารและโบรกเกอร์ต่างกันในรายละเอียด ควรตรวจสอบกับสถาบันการเงินโดยตรงก่อนดำเนินการ

4 สิ่งที่ไม่ควรทำกับเงินของลูก

1. อย่าเอาเงินค่าเทอมหรือเงินฉุกเฉินไปลงทุน - เงินที่มีกำหนดใช้แน่นอน ไม่ควรอยู่ในที่ที่ราคาขึ้นลงได้
2. อย่าสัญญากับลูกว่าเงินก้อนนี้จะโตเป็นเท่าไหร่ - ถ้าไม่เป็นอย่างที่สัญญา สิ่งที่พังไม่ใช่แค่พอร์ต แต่คือความเชื่อใจ
3. อย่าให้ลูกเห็นแต่ตอนที่พอร์ตเป็นสีเขียว - วันที่ติดลบให้เขาเห็นด้วย และเห็นว่าคุณรับมือยังไงโดยไม่ตกใจ
4. อย่าเริ่มด้วยสินทรัพย์ที่ผันผวนสูงเพราะอยากให้โตเร็ว - บทเรียนแรกจะกลายเป็นความเชื่อที่เขาถือไปตลอดชีวิต

สรุป

• ออมทรัพย์ 0.25% เทียบเงินเฟ้อ 1.95% - เก็บเฉย ๆ คืออำนาจซื้อลดลงทุกปี
• เก็บวันละ 20 บาท 11 ปี ในหุ้นไทย+ปันผล ได้มากกว่าออมทรัพย์ราว 21,610 บาท
• แต่จาก 110 ช่วงที่ทดสอบ มี 9 ช่วงที่ขาดทุน และช่วงแย่สุดแพ้เงินฝาก 12,605 บาท
• หุ้นไทยเคยไม่ไปไหนเลย 10 ปีเต็ม แล้วบวก 29.1% ในปีเดียว - สิ่งที่ต้องสอนลูกคือความอดทน ไม่ใช่ผลตอบแทน
• งานวิจัยบอกว่าการสอนตรง ๆ ไม่ค่อยได้ผลกับเด็กเล็ก สิ่งที่ได้ผลคือสิ่งที่เขาเห็นเราทำทุกวัน

บทความนี้เป็นการให้ความรู้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ผู้เขียนไม่ใช่ผู้แนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. การลงทุนมีความเสี่ยง อาจสูญเสียเงินลงทุนทั้งจำนวน ผลในอดีตไม่ยืนยันผลในอนาคต