บิตคอยน์คือ "ทองคำดิจิทัล" จริงไหม — ผมวัด 2,995 วันแล้วคำตอบคือไม่ใช่

เวลาใครสักคนพูดถึงบิตคอยน์ในฐานะ "ที่หลบภัย" ประโยคที่ตามมาแทบทุกครั้งคือ บิตคอยน์คือทองคำดิจิทัล ฟังดูมีเหตุผล เพราะทั้งคู่มีจำนวนจำกัด ไม่มีรัฐบาลไหนพิมพ์เพิ่มได้ และคนซื้อทั้งสองอย่างด้วยเหตุผลคล้าย ๆ กัน

แต่ประโยคนี้เป็นข้อความที่ทดสอบได้ ถ้าบิตคอยน์คือทองคำดิจิทัลจริง มันควรจะเคลื่อนไหว เหมือนทอง อย่างน้อยก็ในภาพใหญ่ บทความนี้จึงไม่เถียงด้วยเหตุผล แต่วัดด้วยข้อมูล

ก่อนอื่น ปีนี้สองตัวนี้ไปคนละทางกันสุดขั้ว

ณ วันที่วัด ทองคำปิดที่ 4,489.40 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ห่างจากยอดปิดสูงสุดของตัวเอง −15.59% แต่ยืนอยู่บนเส้นค่าเฉลี่ย 200 วันพอดี (ต่ำกว่าเพียง 0.08%) และถ้ามองย้อนไปหนึ่งปี ยัง +34.75%

บิตคอยน์ปิดที่ 64,681 ดอลลาร์ ห่างจากยอด −48.15% อยู่ใต้เส้น 200 วัน 6.32% และย้อนไปหนึ่งปี −30.22%

ตรงนี้มีคณิตศาสตร์ที่คนมักคิดผิด บิตคอยน์ลงมา 48% แต่ต้องขึ้นอีก 92.87% ถึงจะกลับไปที่ยอดเดิม เพราะขาลงคิดจากยอดที่ใหญ่ ส่วนขาขึ้นต้องคิดจากก้นที่เล็กลงแล้ว (เรื่องนี้เราเขียนไว้เต็ม ๆ ใน ลง 50% ต้องขึ้น 100%)

เงินก้อนเดียวกัน ช่วงเวลาเดียวกัน ผลต่างกัน 65 จุดเปอร์เซ็นต์ คำถามคือทำไม

วิธีวัด: เอาผลตอบแทนรายวันมาหาค่าความสัมพันธ์

ถ้าสองสิ่งเคลื่อนไหวไปทางเดียวกัน ค่าความสัมพันธ์จะเข้าใกล้หนึ่ง ถ้าไม่เกี่ยวกันเลยจะเข้าใกล้ศูนย์ และถ้าไปคนละทางจะติดลบ เราวัดบิตคอยน์เทียบกับทุกอย่างที่หาข้อมูลได้ ผลออกมาแบบนี้:

อ่านตารางนี้ช้า ๆ อีกครั้งครับ บิตคอยน์เกาะกับหุ้นเทคมากกว่าเกาะกับทองเกือบสามเท่า และค่าที่มันเกาะกับทอง (0.088) แทบไม่ต่างจากค่าที่มันเกาะกับหุ้นน้ำอัดลม (0.047) ซึ่งไม่มีใครเรียกโคคาโคล่าว่าทองคำดิจิทัล

ตัวเลขเดียวไม่พอ — ต้องมีกลุ่มควบคุมและการทดสอบซ้ำ

ค่าความสัมพันธ์ค่าเดียวอาจเป็นเรื่องบังเอิญของช่วงเวลาที่เลือก เราจึงทำสองอย่าง

หนึ่ง สุ่มยกก้อนซ้ำ 4,000 รอบ เพื่อดูว่าถ้าเปลี่ยนชุดข้อมูลไปเรื่อย ๆ ส่วนต่างยังอยู่ไหม ผลคือส่วนต่างค่ากลางอยู่ที่ +0.1585 ช่วงเชื่อมั่น 95% คือ +0.1042 ถึง +0.2128 ซึ่งไม่คร่อมศูนย์ และเป็นบวกทั้ง 100% ของรอบ

สอง สร้างกลุ่มควบคุม โดยเอาวันของทองมาสลับแบบสุ่ม 2,000 รอบ ให้กลายเป็นตัวเลขที่ไม่มีความหมายอะไรเลย แล้วดูว่าค่าความสัมพันธ์แบบมั่ว ๆ หน้าตาประมาณไหน คำตอบคือค่ากลาง 0.012 และสูงสุดที่สุ่มได้คือ 0.062

เทียบกับของจริงที่ 0.088 แปลว่าความสัมพันธ์ระหว่างบิตคอยน์กับทองมีอยู่จริง — มันสูงกว่าค่ามั่ว ๆ — แต่มันเล็กมากจนแทบไม่มีประโยชน์ในการตัดสินใจอะไร

แล้วมันเคยเป็นทองคำดิจิทัลบ้างไหมในบางช่วง

อาจมีคนแย้งว่าค่าเฉลี่ยรวมสิบสองปีมันกลบช่วงที่มันทำตัวเหมือนทองไปหมด เราจึงเลื่อนหน้าต่าง 250 วัน ไปทั้งประวัติ ได้ 2,740 ช่วง แล้วนับว่ามีกี่ช่วงที่บิตคอยน์เกาะทองมากกว่าเกาะแนสแด็ก

คำตอบคือ 22.8% แปลว่าสามในสี่ของเวลาทั้งหมด มันทำตัวเป็นสินทรัพย์เสี่ยง ไม่ใช่ที่หลบภัย

บททดสอบที่ตรงประเด็นที่สุด — วันที่ตลาดพัง

ค่าความสัมพันธ์ยังไม่ใช่บททดสอบที่ดีที่สุด เพราะถ้าอยากรู้ว่าอะไรเป็นที่หลบภัยจริง ต้องไปดูวันที่คนต้องการที่หลบภัย

เราจึงคัดเฉพาะวันที่หุ้นสหรัฐแย่ที่สุด 5% แรก ได้ 149 วัน จาก 2,995 วัน วันเหล่านั้นดัชนี S&P 500 ลงค่ากลาง 2.27% แล้วมาดูว่าใครทำหน้าที่:

ในวันที่ตลาดหุ้นพังหนัก ทองคำขึ้นมากกว่าครึ่งของวันเหล่านั้น ส่วนบิตคอยน์ลงตามหุ้น วันที่มันควรทำหน้าที่ของที่หลบภัยที่สุด มันไม่ได้ทำ

แต่ต้องพูดอีกด้านให้ครบ เมื่อบีบเหลือวันที่แย่ที่สุด 1% ทองก็ติดลบเหมือนกันและขึ้นเพียง 41.4% ทองคำไม่ใช่เกราะที่สมบูรณ์แบบ ในวันที่เลวร้ายที่สุดจริง ๆ ทุกอย่างถูกขายทิ้งพร้อมกันหมด เพียงแต่บิตคอยน์ยังแย่กว่าอยู่ดี ลำดับไม่เคยกลับ

ไม่ใช่แค่ทิศทาง ขนาดของความเสี่ยงก็คนละเรื่อง

ผันผวนต่างกันเกือบสี่เท่า ถ้าคุณใส่เงินเท่ากันในสองอย่างนี้ คุณไม่ได้รับความเสี่ยงเท่ากันเลย และการบอกว่า "แบ่งเงินครึ่งหนึ่งไปทอง ครึ่งหนึ่งไปบิตคอยน์" ไม่ได้แปลว่าแบ่งความเสี่ยงครึ่งต่อครึ่ง

แล้วทองคำเกาะอะไรจริง ๆ

บรรทัดสุดท้ายคือหัวใจ ทองคำมีค่าความสัมพันธ์กับหุ้นเกือบเป็นศูนย์ และนั่นแหละคือคุณสมบัติที่ทำให้มันเป็นสินทรัพย์คนละกลุ่มจริง ๆ — คุณสมบัติที่บิตคอยน์ไม่มี

ส่วนที่คนไทยต้องรู้ — เราไม่ได้ซื้อทองเป็นดอลลาร์

คนไทยซื้อทองเป็นบาททองคำ เราจึงมีตัวแปรเพิ่มมาอีกตัวที่คนอเมริกันไม่มี นั่นคือค่าเงินบาท

ผลของค่าเงินเห็นชัดที่สุดตรงนี้ — ทองก้อนเดียวกัน แต่เจ็บไม่เท่ากัน:

ต่างกันเกือบ 5 จุดเปอร์เซ็นต์ เพราะปีที่ผ่านมาเงินบาทอ่อนลง 2.10% เมื่อเทียบกับดอลลาร์ คนไทยจึงเจ็บน้อยกว่าคนที่ถือทองเป็นดอลลาร์ แยกเป็นชั้น ๆ คือ ทองโลกหนึ่งปี +32.53% บวกผลค่าเงินอีก 2.10% กลายเป็นทองไทย +35.31%

แต่อย่าเข้าใจผิดว่าค่าเงินบาทคือเกราะ

ปีนี้บาทช่วย แต่นั่นไม่ได้แปลว่ามันเป็นตัวป้องกันความเสี่ยง ตัวเลขสองตัวนี้บอกความจริง:

• จาก 4,986 วัน ที่วัด บาทเคลื่อนแรงพอจะพลิกทิศราคาทองไทยให้สวนกับทองโลกได้เพียง 15.0% ของวันทั้งหมด
• และความผันผวนรายวันของทองไทยสูงกว่าทองโลกอยู่ 3.3% — ไม่ได้นิ่งกว่า

แปลว่าค่าเงินบาทเป็นแหล่งความผันผวนเพิ่ม ไม่ใช่ตัวลด ปีไหนที่บาทแข็ง มันจะกินผลตอบแทนกลับไปด้วยกลไกเดียวกันเป๊ะ (อ่านเรื่องสูตรทองไทยแบบละเอียดได้ที่ ราคาทองไทยคำนวณยังไง)

ข้อจำกัดของการวัดชุดนี้

• วัดบนกราฟรายวันเท่านั้น ไม่ได้ทดสอบไทม์เฟรมอื่น
• ค่าความสัมพันธ์เป็นค่าเฉลี่ยตลอด 12 ปี ไม่ได้แปลว่าพรุ่งนี้จะเป็นแบบนี้
• ราคาทองไทยเป็นตัวเลขคำนวณ ไม่ใช่ราคาประกาศของสมาคมค้าทองคำ
• ไม่รวมค่าธรรมเนียม สเปรด และค่ากันเหมาของร้านทอง
• บิตคอยน์มีข้อมูลเพียง 12 ปี ซึ่งสั้นมากเมื่อเทียบกับทอง ข้อสรุปยังเปลี่ยนได้ถ้ามีข้อมูลเพิ่ม และเป็นไปได้ว่าบิตคอยน์ยังอยู่ในช่วง "ยังไม่โต" ที่พฤติกรรมจะเปลี่ยนไปในอนาคต

สรุป

• บิตคอยน์เกาะแนสแด็ก 0.247 แต่เกาะทองแค่ 0.088 — เกือบเท่าที่มันเกาะหุ้นโคคาโคล่า
• ส่วนต่างนี้ยืนยันด้วย bootstrap 4,000 รอบ (95% CI ไม่คร่อมศูนย์) และกลุ่มควบคุมที่สุ่มได้สูงสุดแค่ 0.062
• จาก 2,740 ช่วงเวลา บิตคอยน์เกาะทองมากกว่าเกาะแนสแด็กเพียง 22.8%
• วันที่หุ้นพังหนัก ทองขึ้น 55.7% ของวัน บิตคอยน์ขึ้นแค่ 31.5% — แต่วันที่แย่สุด 1% ทองก็ไม่รอดเหมือนกัน
• คนไทยต้องดูค่าเงินบาทเพิ่มเสมอ ปีนี้บาทช่วยไว้ แต่บาทไม่ใช่เกราะ มันคือความผันผวนเพิ่มอีกชั้น

สิ่งที่บทความนี้ไม่ได้บอก คือบิตคอยน์ดีหรือไม่ดี มันอาจเป็นสินทรัพย์ที่ดีในแบบของมันเอง แต่ถ้าคุณถือมันอยู่เพราะเชื่อว่ามันจะทำหน้าที่แบบทอง ตัวเลขทั้งหมดในหน้านี้บอกว่ามันไม่ได้ทำหน้าที่นั้น และการรู้ว่าสิ่งที่เราถืออยู่ทำหน้าที่อะไร สำคัญกว่าการรู้ว่าพรุ่งนี้ราคาจะไปทางไหน

บทความนี้เป็นการให้ความรู้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ผู้เขียนไม่ใช่ผู้แนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. และไม่ได้ถือสินทรัพย์ที่นำมาวิเคราะห์ สินทรัพย์ดิจิทัลมีความเสี่ยงสูง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินลงทุนทั้งจำนวน ผลในอดีตไม่ยืนยันผลในอนาคต