ลากเส้นแนวรับแนวต้านด้วยกฎ 4 ข้อ แล้วเอาไปแข่งกับเส้นสุ่ม — ผลคือเส้นจริงแพ้

ลองสังเกตดูสักครั้ง เวลาราคาลงมาแล้วเด้งขึ้น จะมีคนบอกว่า "เจอแนวรับ" เวลาราคาลงมาแล้วไม่เด้ง จะมีคนบอกว่า "แนวรับแตก" และเวลาราคาวิ่งขึ้นไปเฉย ๆ ก็จะมีคนบอกว่า "หลุดแนวต้านแล้ว"

สังเกตไหมว่า ไม่ว่าราคาจะไปทางไหน ก็มีเส้นรออธิบายเสมอ คำอธิบายที่อธิบายได้ทุกผลลัพธ์ ไม่ได้อธิบายอะไรเลย

บทความนี้จะทำสองอย่าง อย่างแรกคือสอนลากเส้นด้วยกฎที่ตรวจสอบย้อนได้ กฎที่ทำให้คนสิบคนลากได้เส้นเดียวกันเป๊ะ ไม่ใช่ลากตามความรู้สึก อย่างที่สองคือเอาเส้นที่ลากได้นั้นไปแข่งกับเส้นที่สุ่มขึ้นมาแบบไม่มีเหตุผลอะไรเลย แล้วดูว่าใครชนะ

ปัญหาข้อแรก: กฎหลวมนิดเดียว เส้นก็เต็มจอ

ถ้าใช้นิยามหลวม ๆ แบบที่คนส่วนใหญ่ใช้กัน — จุดสูงจุดต่ำเล็ก ๆ ก็นับเป็นแนวได้ — กราฟ S&P 500 หนึ่งปีล่าสุดจะมีเส้นได้ถึง 23 เส้นในกรอบราคาเดียว และถ้านับทั้ง 23 สินทรัพย์จะได้ 5,525 โซน เฉลี่ยแล้วมีเส้นลอยอยู่พร้อมกัน 33.9 เส้นต่อกราฟหนึ่งใบ

ผลที่ตามมาคือตัวเลขนี้:

อ่านบรรทัดที่หนาอีกครั้ง — ด้วยกฎหลวม เกินครึ่งของวันทั้งหมด ราคาจะอยู่ห่างเส้นใดเส้นหนึ่งไม่เกิน 2% แปลว่าไม่ว่าวันนี้ราคาจะทำอะไร ก็มีเส้นให้ชี้ได้เสมอว่า "นี่ไงแนวรับ"

นี่คือเหตุผลที่ต้องมีกฎ ไม่ใช่เพื่อความสวยงาม แต่เพื่อจำกัดจำนวนเส้น จนกระทั่งการที่ราคามาชนเส้นกลายเป็นเรื่องที่มีความหมาย

กฎ 4 ข้อ — ลากยังไงให้คนอื่นลากตามได้เหมือนกันเป๊ะ

1. ใช้เฉพาะจุดกลับตัวที่ชัดจริง — แท่งนั้นต้องสูงกว่า (หรือต่ำกว่า) ทุกแท่งในระยะ 10 แท่งทั้งซ้ายและขวา ถ้าไม่ผ่านข้อนี้ ไม่ใช่จุดกลับตัว ไม่ต้องลาก
2. นับได้ก็ต่อเมื่อครบ 10 แท่งแล้วเท่านั้น — จุดกลับตัวจะ "ยืนยัน" ได้ก็ต่อเมื่อเวลาผ่านไปครบสิบแท่ง ข้อนี้สำคัญที่สุดในเชิงความซื่อสัตย์ เพราะถ้าลากเส้นโดยใช้แท่งที่ยังไม่เกิด คุณกำลังทดสอบตัวเองด้วยข้อมูลอนาคต ผลจะสวยเสมอ และใช้จริงไม่ได้
3. เส้นคือโซน ไม่ใช่เส้นบาง — ความหนาของโซนคือ 0.5 เท่าของ ATR 14 วัน ใช้ ATR ไม่ใช่เปอร์เซ็นต์คงที่ เพราะความผันผวนของแต่ละสินทรัพย์และแต่ละช่วงเวลาไม่เท่ากัน ทองคำกับบิตคอยน์ไม่ควรใช้ความหนาเท่ากัน
4. ต้องมีจุดกลับตัวมาชนอย่างน้อย 2 จุด — จุดเดียวคือเรื่องบังเอิญ สองจุดขึ้นไปจึงเรียกว่าโซน

กฎชุดนี้ทำให้กราฟที่เคยมี 23 เส้น เหลือ 4 โซน และทำให้คุณกับผมลากได้เส้นเดียวกัน นี่คือส่วนที่เป็น "การสอน" ของบทความนี้ และมันใช้ได้จริงไม่ว่าผลทดสอบข้างล่างจะออกมาอย่างไร

ปัญหาข้อสอง: ต้องมีกลุ่มควบคุม ไม่งั้นวัดอะไรไม่ได้เลย

ถ้าวัดแค่ว่าเส้นของเราเด้งกี่เปอร์เซ็นต์ แล้วได้ 64% เราจะสรุปอะไรไม่ได้เลย เพราะไม่รู้ว่า 64% นั้นมากหรือน้อย เทียบกับอะไร

เราจึงสร้างกลุ่มควบคุม 2 แบบ ที่ไม่มีเหตุผลรองรับอะไรเลย:

• กลุ่ม ก — เส้นสุ่มในกรอบ: สุ่มราคาขึ้นมาเฉย ๆ ในกรอบราคาที่สินทรัพย์นั้นเคยวิ่ง แล้วประกาศว่านั่นคือแนวรับแนวต้าน จำนวนเส้นเท่ากับของจริง
• กลุ่ม ข — เส้นจริงที่เลื่อนทิ้ง: เอาโซนจริงที่ลากตามกฎมาแล้วเลื่อนขึ้นหรือลง 3-8% แบบสุ่ม เส้นยังหน้าตาเหมือนเดิมทุกอย่าง แต่ตำแหน่งไม่มีความหมายแล้ว

แล้ววัดทั้งสามกลุ่มด้วยไม้บรรทัดอันเดียวกันเป๊ะ: นับว่า "แตะ" เมื่อราคาเข้ามาในโซน (เว้นช่วง 20 แท่งหลังการแตะครั้งก่อน เพื่อไม่ให้นับเหตุการณ์เดียวซ้ำ) แล้วดูภายใน 15 แท่งถัดไปว่าราคาเคลื่อนออกจากโซนไปทาง "เด้ง" หรือ "พัง" ก่อน โดยใช้ระยะ 1 เท่าของ ATR เท่ากันทั้งสองทิศ

ผลลัพธ์ — เส้นจริงแพ้

เส้นจริงแพ้ทั้งสองกลุ่มควบคุม และแพ้ไม่ใช่เพราะบังเอิญ เมื่อทดสอบด้วยการสุ่มยกตลาดซ้ำ 4,000 รอบ ส่วนต่างค่ากลางอยู่ที่ −6.22 จุดเปอร์เซ็นต์ ช่วงเชื่อมั่น 95% คือ −9.63 ถึง −3.38 ซึ่งไม่คร่อมศูนย์ และติดลบทั้ง 100% ของ 4,000 รอบ

ไล่ดูรายตลาด เส้นจริงชนะเส้นสุ่มเพียง 4 จาก 23 ตลาด ที่ชนะคือดัชนี DAX (+3.7 จุด), หุ้น XOM (+2.5), คู่เงิน EURUSD (+0.4) และหุ้น MSFT (+0.4) ส่วนที่แพ้หนักที่สุดคือบิตคอยน์ (−20.3), แนสแด็ก 100 (−19.3), วอลมาร์ต (−15.6) และโคคาโคล่า (−15.0)

ต้องระวังการสรุปเกินเลย ผลนี้ไม่ได้แปลว่าแนวรับแนวต้านไม่มีอยู่จริง หรือกราฟเทคนิคใช้ไม่ได้ มันแปลอย่างเดียวว่า ตัวเลข "เด้ง 64%" ไม่ได้เป็นหลักฐานว่าเส้นของคุณมีความหมาย เพราะเส้นมั่ว ๆ ก็ได้ตัวเลขพอกันหรือดีกว่า สิ่งที่ทำให้ราคาเด้ง คือราคาแกว่งขึ้นลงเป็นปกติของมัน

เหตุผลเชิงโครงสร้างก็มีอยู่ ราคาไม่ได้เดินสุ่มสมบูรณ์แบบ มันมีแนวโน้มจะกลับเข้าหาค่ากลางเมื่อวิ่งไปไกล เส้นที่สุ่มขึ้นมาในกรอบราคามักตกอยู่ตรง "กลาง ๆ" ที่ราคาผ่านไปมาบ่อยและมักเด้ง ขณะที่เส้นจริงตามกฎจะไปเกาะอยู่ที่ขอบ — จุดสูงสุดและต่ำสุด ซึ่งเป็นบริเวณที่ราคาทะลุผ่านบ่อยกว่า

แล้วทำไมทุกคนถึงเชื่อว่า "ทดสอบซ้ำ = เส้นแข็ง"

นี่คือส่วนที่ผมคิดว่าสำคัญที่สุดของทั้งเรื่อง ตัวเลขในตารางข้างล่างนี้จริงทั้งหมด และมันดูเหมือนจะยืนยันความเชื่อนั้นพอดี:

ดูเผิน ๆ เหมือนเส้นยิ่งเก่ายิ่งแกร่ง แต่ลองคิดใหม่: เส้นที่พังตั้งแต่การทดสอบครั้งแรก จะไม่มีครั้งที่ 2 ให้ใครนับ

เส้นที่ไม่แม่นถูกคัดออกไปตั้งแต่ตอนอายุน้อย เหลือแต่เส้นที่บังเอิญรอดมาอยู่ในกลุ่ม "อายุมาก" ค่าเฉลี่ยจึงดูดีขึ้นเองโดยที่เส้นไม่ได้แม่นขึ้นแม้แต่นิดเดียว ส่วนต่าง 9.45 จุดนั้นอธิบายได้ด้วยการคัดออกทั้งหมด ไม่ต้องสมมติว่าเส้นมีพลังพิเศษอะไร นี่คือสิ่งที่สถิติเรียกว่า กับดักการรอดชีวิต (survivorship bias)

และมันมีผลจริงกับการเทรด เพราะเวลาคุณเห็นเส้นที่ "เคยรับมาแล้ว 4 ครั้ง" คุณกำลังดูเส้นที่รอดมา ไม่ใช่เส้นที่แม่น — คุณไม่มีทางเห็นเส้นอีกนับพันที่พังไปตั้งแต่ครั้งแรกและถูกลบทิ้งไปแล้ว

ฝั่งทะลุก็ไม่มีของ

ความเชื่ออีกข้อคือ "ทะลุแนวต้านแล้วจะวิ่งต่อ" เราวัดจากเหตุการณ์ทะลุจริง 646 ครั้ง โดยดูว่าหลังทะลุแล้ว 15 แท่ง ราคาเดินต่อไปทางเดิมกี่ ATR:

51.1% คือเกือบเท่าโยนเหรียญพอดี และเส้นที่เลื่อนทิ้งแล้วยังทำได้ดีกว่าเส้นจริงเสียอีก

ตอบคำค้าน 2 ข้อ

"ก็เพราะกฎที่คุณใช้ไม่ดีเอง" — เป็นไปได้ครับ และเราไม่ปฏิเสธ แต่กฎที่ใช้คือกฎที่ตำราส่วนใหญ่สอน และเป็นกฎที่เขียนเป็นโค้ดได้ ถ้ากฎของคุณดีกว่าและวัดผลไม่ได้เลย นั่นคือปัญหาของกฎนั้น ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่ามันดี ข้อเสนอที่ตรงไปตรงมาคือ: เขียนกฎของคุณให้ชัดจนคนอื่นลากตามได้เป๊ะ แล้ววัดกับกลุ่มควบคุมแบบเดียวกันนี้

"ของจริงต้องดูวอลุ่ม ดูบริบท ดูไทม์เฟรมใหญ่ประกอบ" — เห็นด้วยเต็มที่ และนั่นแหละคือประเด็น ถ้าเส้นต้องมีอย่างอื่นประกอบถึงจะใช้ได้ แปลว่าเส้นเพียงอย่างเดียวไม่ใช่เหตุผลพอที่จะเข้าไม้ ซึ่งตรงกับผลทดสอบพอดี

แล้วลากเส้นไปทำไม — 3 ข้อที่ยังมีประโยชน์จริง

1. ใช้เป็นจุดเฝ้า ไม่ใช่จุดเข้า — โซนบอกว่า "ตรงนี้น่าจับตา" แล้วรอดูว่าราคาทำอะไรตรงนั้น ไม่ใช่ตั้งคำสั่งรับล่วงหน้าเพราะเชื่อว่ามันจะรับ
2. ใช้เป็นที่วางระยะตัดขาดทุน — นี่คือประโยชน์ที่แข็งแรงที่สุดและไม่ต้องพึ่งอัตราเด้งเลย โซนเป็นจุดอ้างอิงที่ชัดเจนสำหรับตอบคำถามว่า "ผิดตรงไหน" ก่อนเข้าไม้
3. ใช้สื่อสารกับตัวเอง — การเขียนกฎให้ชัดจนลากซ้ำได้ บังคับให้คุณตัดสินใจล่วงหน้า แทนที่จะลากเส้นใหม่ทุกครั้งที่ราคาขยับเพื่อให้กราฟเข้าข้างสิ่งที่อยากทำอยู่แล้ว

สิ่งที่ต้องบอกให้ครบ — ข้อจำกัด

• ทดสอบบนกราฟรายวันเท่านั้น ไม่ได้ทดสอบไทม์เฟรมอื่น ผลอาจต่างออกไป
• ไม่รวมค่าธรรมเนียมและสเปรด ซึ่งในการเทรดจริงจะกินผลตอบแทนเพิ่ม
• ไม่ได้รวมข้อมูลดัชนีหุ้นไทย เพราะแหล่งข้อมูลที่ใช้ส่งข้อมูลขาดหาย จึงตัดออกเพื่อความถูกต้อง เหลือ 23 สินทรัพย์ (จากที่ตั้งใจไว้ 24)
• เกณฑ์ "เด้ง/พัง" ที่ 1 ATR ภายใน 15 แท่ง เป็นการเลือกของเราเอง ตัวเลขอาจขยับได้ถ้าเปลี่ยนเกณฑ์ แม้ทิศทางของข้อสรุปจะไม่เปลี่ยนในการทดสอบซ้ำหลายค่าที่เราลอง
• ผลนี้เป็นค่าเฉลี่ยรวม 23 ตลาด ไม่ใช่คำทำนายว่าเส้นของคุณบนกราฟของคุณจะเป็นอย่างไร

สรุป

• กฎ 4 ข้อทำให้ลากเส้นซ้ำได้เหมือนกันเป๊ะ และลดเส้นจาก 23 เหลือ 4 โซน — ส่วนนี้ใช้ได้จริง
• แต่เมื่อวัดกับกลุ่มควบคุม เส้นจริงเด้ง 64.01% แพ้เส้นสุ่มที่ 71.87% และเส้นเลื่อนที่ 70.29%
• ส่วนต่าง −6.22 จุด (95% CI −9.63 ถึง −3.38) ติดลบ 100% ของ 4,000 รอบ และเส้นจริงชนะแค่ 4 จาก 23 ตลาด
• ความเชื่อ "ทดสอบซ้ำ = เส้นแข็ง" อธิบายได้ด้วยกับดักการรอดชีวิตล้วน ๆ (59.44% → 68.89%)
• เส้นยังมีประโยชน์ในฐานะจุดเฝ้าดูและที่วางระยะตัดขาดทุน — แต่ไม่ใช่เหตุผลเดี่ยวในการเข้าไม้

ถ้าอยากอ่านการทดสอบแนวรับแนวต้านอีกชุดที่ใช้วิธีต่างออกไป (วัด "การแตะ" แทน "การเด้ง") อ่านต่อได้ที่ แนวรับแนวต้านคือจุดเฝ้า ไม่ใช่จุดเด้ง และถ้าสนใจเรื่องการนับข้อมูลซ้ำจนหลักฐานดูเยอะเกินจริง มีตัวอย่างชัด ๆ อยู่ใน 1,376 วันที่เหลือจริงแค่ 6 ช่วงตลาด

บทความนี้เป็นการให้ความรู้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ผู้เขียนไม่ใช่ผู้แนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. การลงทุนมีความเสี่ยง อาจสูญเสียเงินลงทุนทั้งจำนวน ผลในอดีตไม่ยืนยันผลในอนาคต